ویکیپدیای گیلکی؛ از آغاز تا امروز

 

در بدو ورود به صفحهٔ اصلی (گت ٚ ولگ) ویکیپدیای گیلکی پس از رؤیت متن درشت خوشامد، با شعار وبگاه ویکیپدیا مواجه خواهید شد: «رها دانشنامه‌ای گه همه تؤنن اۊنه دچین وچین بکۊنن». همین جمله به صورت خلاصه مبیّن کارکرد کلی ویکیپدیاست. وقوف به همین جملهٔ ساده٬ راهنمای آدم‌ها در مواجههٔ اولیه با ویکیپدیا نیز هست. ویکیپدیا گیلکی سپتامبر ۲۰۰۶ (۱۵۸۰ کۊرچ ٚ ما) به همت تعدادی از دوستان راه‌اندازی شد. یعنی تقریبا ۳ سال پس از تأسیس ویکیپدیا فارسی (در دسامبر ۲۰۰۳). در لحظهٔ نوشتن این سطور٬ ویکیپدیا گیلکی دارای ۵۶۳۲ مقاله و شاخص ژرفای ۵ است. این شاخص برای کیفیت‌سنجی ویکی‌ها مورد استفاده واقع می‌شود و بر اساس تعداد ویرایش‌ در مقالات است. صرفا جهت قیاس و برای داشتن دیدی بهتر و گسترده‌تر از شرایط ویکیپدیاهای زبان‌های ایرانی:

اما مگر می‌شود!‌ چطور این زبان‌های بدون‌پشتوانه (مشخصا سیاسی) توانسته‌اند در حد توان در ویکی سرپا بمانند؟ آنهم در جولان‌گَهی که محل رقابت علمی سرسام‌آور و لحظه‌ای زبان‌های بزرگ دنیاست! با وجود اینکه ویکی‌ گیلکی از لحظهٔ تولد تا به الان رشد اندکی داشته ولی «بمیرفؤسی» خود را از چنگ رخوت رهانیده و حتی ثانیه‌ای میدان را خالی نکرده. اما راز موفقیت‌مان در چیست؟ صریح و بدون تعارف٬ تلاش‌های بی‌وقفه و فداکارانهٔ ویکی‌مدین‌های گیلک. حتی با وجود تعداد بسیار کم. شاید از نقطه نظرتان گزافه تصدیق می‌کنم ولی بنده استانداردهای سنجشم را برای زبانی رانده‌شده از جانب خلق خود٬ چون گیلکی٬ مینیمم‌ترین شکلش در نظر می‌گیرم.
ویکی گیلکی از آغاز تا امروز فراز و فرود‌های زیادی را از سر گذرانده. به عنوان مثال مقالاتی خرد و فارسی و بی‌ارزش و بدون رفرنس یا حتی مشتی فحش که سالیان سال به مثابهٔ علف هرز٬ میان باقی مداخل جا خوش کرده‌بود. یا حتی تعدادی هنوز هم احتمالا جا خوش کرده‌‌اند و ما بی‌خبریم! یا نمونهٔ دیگر تشتت خطوط. از خط کیسوم‌ش گرفته تا همین شکل رایج فارسی و خط ورگ. ولی خوشبختانه پس از انتشار مانیفست و کیبورد (حتی به تازگی در جیبورد نیز) خط ورگ٬ ویکی گیلکی همچون تعدادی دیگر از پروژه‌های گیلکی از طوفان تثبیت و تسجیل در امان نمانده و سرانجام به ثبات نوشتاری‌ رسیده‌است.


اما این‌ها چند نمونه از «فرود» ویکی گیلکی بودند. بلاخره هر فرودی٬ فرازی هم دارد. مفتخرم اعلام کنم که ویکی گیلکی از داشتن تعدادی مقالهٔ غنی و پربار به خود می‌بالد. یا نمونهٔ دیگر اینکه ویکی گیلکی خود را از اجرای هرگونه سیستم بروکراتیکِ دست و پا گیر که مدام برای کاربران ویکی‌های بزرگتر مسبب چالش و دست‌انداز می‌شود٬ بر حذر داشته‌است. بنده به عنوان مدیر موقت ویکی گیلکی از شما مخاطبان این نوشته درخواست دارم تا فقط برای کنجکاوی هم که شده سری به ویکی گیلکی بزنید اگر شرایط را مفید ارزیابی کردید چه بهتر که ثبت‌نام کنید و نام کاربری منحصر به فردتان را داشته باشید. به هر حال هر انسانی با توجه به محیط رشد و نِمُوَّش بی‌شک به مسائلی وارد است. به زمینه‌هایی احاطه دارد و بر مباحثی تخصص دارد. می‌توانید مقالات (به لفظ خودمان: وانویس) را ویرایش (دچین وأچین) کنید٬ از زبان‌های دیگر ترجمه کنید یا خودتان مقالهٔ جدیدی بسازید ولی پیش از آن به آداب خط وقوف کامل پیدا کنید. به هر حال مسألهٔ همگون‌سازی در این شرایط ویکی گیلکی٬ از اهم مهمات است. نکتهٔ دیگر اینکه از ساخت مقالات مشابه یا تکراری پرهیز کنید. به هر حال هستند مقالاتی که از قبل ساخته‌شده‌اند و نیازی به ساخت مجدد ندارند فقط در صورت وجود اشتباه یا تحریف٬ می‌توانید به راحتی آن را اصلاح کنید. نکتهٔ آخر اینکه از ذکر منبع (سربس) برای فکت‌هایی که به مدخل مورد نظرتان اضافه می‌کنید غافل نشوید.
حضور شما در ویکی به چند جهت دارای اهمیت است. اول از همه اینکه موجب رشد علمی زبانی می‌شود که غیر از ویکی از حمایت هیچ نهاد علمی دیگری برخوردار نیست. مضاف بر این آموختن درس بزرگی‌ست که ویکی در همهٔ کاربرانش نهادینه می‌کند. آنهم تقویت روحیهٔ خودگردانی و کار جمعی در شرایطی برابر و بدون وجود نهاد مقتدر است. همهٔ کارها داوطلبانه انجام می‌شود؛ این مهم دقیقا عین آموزه‌های آنارشیسم است. این صدای آنارشی‌ست که از ویکی می‌شنوید! ضمنا باید عرض کنم که بنده از هیچ تلاش و کوششی در راه‌انداختن دوستانم در ویکی دریغ نمی‌کنم. برای ارتباط با من با نام کاربری «Pirsharafshah» در صفحهٔ بحثم در ویکیپدیا تماس بگیرید.

پ.ن: خلق دوست و همسایهٔ ما یعنی تالش‌ها اخیرا اقدام به راه‌اندازی ویکی تالشی کردند. منتها برای فعال‌سازی‌ش٬ نیاز به رای بیشتری از جانب کابران دارند. شما می‌توانید در سیستم ویکیپدیا ثبت‌نام کنید و در اینجا از تأسیس ویکی تالشی حمایت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *